Podejrzane telefony. Jak rozpoznać oszusta po drugiej stronie słuchawki
Nie każde oszustwo zaczyna się od wiadomości z linkiem. Czasami wystarczy jeden telefon. Rozmówca przedstawia się jako pracownik banku albo urzędnik i od pierwszych minut przekonuje, że sytuacja jest poważna i wymaga natychmiastowej reakcji.
Tego rodzaju rozmowy są skuteczne, ponieważ cyberprzestępcy potrafią wzbudzać emocje i budować wiarygodne historie. Mogą ostrzegać przed utratą pieniędzy, informować o rzekomym kredycie na nasze dane lub prosić o pomoc dla bliskiej osoby. Jak rozpoznać oszustwo na telefon i nie dać się wciągnąć w taki scenariusz? Poznaj najczęstsze metody działania oszustów.
Jak może wyglądać podejrzana rozmowa
Telefon daje cyberprzestępcom coś, czego nie zapewnia zwykła wiadomość - możliwość prowadzenia rozmowy i reagowania na nasze emocje w czasie rzeczywistym. Dlatego często podszywają się pod osoby, którym naturalnie ufamy: pracowników banków, policjantów, urzędników, a czasem nawet członków rodziny czy znajomych.
Podejrzane telefony mogą mieć różny przebieg, ale często opierają się na podobnych schematach:
- Twoje pieniądze są w niebezpieczeństwie, więc musisz natychmiast podjąć działania, aby je chronić.
- Rozmówca podaje się za pracownika banku i informuje np. o zagrożonych pieniądzach, podejrzanej transakcji lub rzekomym kredycie. Taki fałszywy telefon z banku ma skłonić Cię do szybkiego działania.
- Bliska Ci osoba spowodowała wypadek lub kolizję i pilnie potrzebuje pieniędzy. Tak może wyglądać oszustwo na wnuczka.
- Rozmówca podaje się za policjanta. Twierdzi, że bierzesz udział w akcji przeciwko oszustom. Prosi o współpracę i dyskrecję - np. o umieszczenie pieniędzy we wskazanym miejscu. To jeden ze scenariuszy oszustwa na policjanta.
Pamiętaj
Choć historie się zmieniają, cel pozostaje ten sam - wywołać silne emocje, poczucie presji i skłonić nas do działania bez spokojnej analizy sytuacji. To właśnie dlatego oszustwa telefoniczne potrafią być tak skuteczne.
Co się dzieje, gdy uwierzymy oszustowi
Jeżeli oszust przekona rozmówcę do swojej historii, zwykle przechodzi do kolejnego etapu.
Może poprosić o wykonanie przelewu na rzekomo „bezpieczny rachunek”. Może prosić o wizytę w oddziale banku, wypłatę wszystkich pieniędzy z rachunku i wpłacenie ich do wskazanego wpłatomatu. Czasem namawia również do zainstalowania aplikacji na telefonie lub komputerze. Taki program może umożliwić oszustowi zdalny dostęp do urządzenia i znajdujących się na nim informacji, np. danych do logowania do bankowości elektronicznej.
Wyłudzanie danych przez telefon może też polegać na nakłanianiu rozmówcy do podania loginu, hasła, kodu autoryzacyjnego, danych karty lub innych poufnych informacji.
I właśnie tutaj warto zapamiętać bardzo ważną zasadę: bank nie będzie wymagał od klienta zabezpieczania pieniędzy przez przelew na rzekomo „bezpieczne konto”.
Przestępcy potrafią przygotowywać fałszywe dokumenty, wysyłać wiadomości, które mają uwiarygodnić ich historię, a nawet przedstawiać się jako konkretni pracownicy instytucji. Potrafią również budować atmosferę napięcia i sprawić, że zaczynamy wątpić we własną ocenę sytuacji. Dlatego nawet rozsądne i ostrożne osoby mogą poczuć się zagubione podczas takiej rozmowy.
Jak się chronić przed oszustwami telefonicznymi
Bezpieczeństwo w internecie obejmuje także ostrożność podczas rozmów telefonicznych. Na szczęście istnieje kilka prostych zasad, które znacząco utrudniają działanie przestępcom.
- Przede wszystkim zachowaj spokój. Jeśli rozmówca wywiera presję lub oczekuje natychmiastowych decyzji, powinno to wzbudzić Twoją czujność.
- Możesz skorzystać z funkcji identyfikacji pracownika banku, np. tej dostępnej w aplikacji mobilnej Erste Bank Polska. Prawdziwy pracownik może potwierdzić swoją tożsamość w aplikacji. Oszust nie ma takiej możliwości.
- Nigdy nie instaluj aplikacji wskazanej przez osobę dzwoniącą ani nie rób przelewów na życzenie osoby podczas rozmowy telefonicznej.
- Jeżeli pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości, najlepiej zakończ połączenie i samodzielnie skontaktuj się z instytucją. Wykorzystaj do tego np. oficjalny numeru telefonu znaleziony na stronie internetowej lub w aplikacji.
- Nie oddzwaniaj na numer, z którego otrzymujesz podejrzany telefon. Jeśli chcesz skontaktować się z bankiem lub inną instytucją, samodzielnie wybierz jej oficjalny numer.
- Z rodziną warto ustalić hasło bezpieczeństwa, o które poprosisz, jeśli ktoś przez telefon podaje się za bliską osobę i prosi o pieniądze.
Zachowaj #Cyberświadomość
Podobnie jak w przypadku podejrzanych wiadomości, największą bronią telefonicznych oszustów są emocje. To właśnie dlatego próbują wywołać pośpiech, strach lub poczucie odpowiedzialności za bliskich.
Najskuteczniejszą odpowiedzią pozostaje więc spokój i weryfikacja informacji innym kanałem. Kilka dodatkowych pytań, kontakt z bankiem lub rozmowa z bliską osobą mogą wystarczyć, by szybko zorientować się, że mamy do czynienia z próbą oszustwa.
Jeśli zastanawiasz się, jak rozpoznać oszusta podczas rozmowy telefonicznej, zwróć uwagę na kilka charakterystycznych sygnałów. Przede wszystkim są to presja czasu, prośby o pieniądze lub poufne dane oraz nakłanianie do zachowania rozmowy w tajemnicy.
W cyberbezpieczeństwie jedna zasada pozostaje niezmienna: jeśli ktoś próbuje zmusić Cię do natychmiastowego działania, najpierw przerwij rozmowę i sprawdź sytuację niezależnie od tego, co mówi rozmówca.