Dlaczego ślad węglowy jest ważny i jak go liczyć?
Autorka: Dr Aleksandra Drewko, wiodąca ekspertka w obszarze obliczania śladu węglowego, Fundacja Climate&Strategy (dawniej Fundacja Climate Strategies Poland).
Naukowcy są pewni – rosnące stężenie gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla (CO₂) przyczynia się do coraz gwałtowniejszej i bardziej odczuwalnej, także w Polsce, zmiany klimatu1. Gazy te pochodzą ze spalania paliw kopalnych, wylesiania i procesów przemysłowych i – jak pokazują badania – stanowią bezpośrednią przyczynę zmiany klimatu. Zmiana klimatu zaś to jedno z największych zagrożeń humanitarnych, ekonomicznych i ekologicznych dla współczesnego świata2. Liczenie, a następnie redukowanie śladu węglowego powinno być więc priorytetem i kluczowym krokiem w procesie ograniczania tej zmiany oraz jej skutków. Odpowiedzialność biznesu, który przyczynia się do powstawania ponad 70 proc. emisji, powinna polegać na wdrażaniu natychmiastowych, mierzalnych i skutecznych działań monitorujących i zmniejszających ślad węglowy.
Spis treści:
Co to jest ślad węglowy i dlaczego warto go liczyć?
Zacznijmy od teorii. Ślad węglowy to całkowita ilość gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla (CO₂), metan i podtlenek azotu emitowanych w wyniku działalności firmy. Jego policzenie pozwala zrozumieć wpływ firmy i jej działań na klimat, na każdym etapie, od produkcji po transport. Ślad węglowy wyrażany jest w ekwiwalencie CO2 (CO2e). To uniwersalna jednostka miary, która wskazuje potencjał globalnego ocieplenia każdego z gazów cieplarnianych.
W praktyce – monitorowanie śladu węglowego staje się kluczowym elementem strategii zarządzania i konkurencyjności firm. Nie ma znaczenia, czy firma jest duża, czy mała i jaka jest jej działalność. Związane jest to rosnącą świadomością klimatyczną, nowymi regulacjami krajowymi i unijnymi, a także z oczekiwaniami partnerów biznesowych w łańcuchach dostaw.
Jakie są korzyści z monitorowania i redukcji śladu węglowego?
- Zrozumienie wpływu firmy na klimat
Obliczając ślad węglowy firmy możesz precyzyjnie ocenić, które aspekty działalności mają największy wpływ na emisje gazów cieplarnianych. Pozwoli to na precyzyjne ukierunkowanie działań na rzecz redukcji emisji w Twojej firmie, co jest niezbędne w walce ze zmianą klimatu.
- Oszczędności operacyjne
Regularny monitoring emisji może przynieść realne oszczędności. Jeżeli zidentyfikujesz obszary o wysokim śladzie węglowym – możesz zastosować bardziej efektywne technologie i procesy w celu optymalizacji zużycia energii, zmniejszenia kosztów transportu i poprawy procesów produkcyjnych. Firmy, które inwestują w nowoczesne technologie i usprawniają swoje operacje mogą liczyć na niższe rachunki za energię oraz mniejsze koszty operacyjne.
- Poprawa efektywności operacyjnej
Analiza śladu węglowego może pomóc usprawnić procesy biznesowe, m.in. poprzez skrócenie łańcucha dostaw czy lepsze zarządzanie odpadami. Te działania mogą także zwiększyć efektywność operacyjną, co wpłynie na zwiększenie konkurencyjności Twojej firmy.
- Zwiększenie lojalności klientów i partnerów biznesowych
Jeżeli Twoja firma monitoruje swój ślad węglowy i dąży do jego zmniejszenia, działania te mogą pozytywnie wpłynąć na jej wizerunek w oczach klientów i partnerów. Zyskujesz dzięki temu możliwość przyciągania bardziej świadomych konsumentów, a także opcję współpracy z dużymi firmami, które od swoich dostawców wymagają konkretnych i mierzalnych działań na rzecz klimatu.
- Lepsze przygotowanie na przyszłe regulacje
Przepisy związane z redukcją emisji gazów cieplarnianych stają się coraz bardziej restrykcyjne. Jeżeli już teraz liczysz i obniżasz ślad węglowy swojej firmy, realnie przygotowujesz się na nowe regulacje. Możesz dzięki temu chronić firmę przed ewentualnymi karami finansowymi i kosztownymi dostosowaniami w przyszłości.
W jaki sposób liczyć ślad węglowy?
Liczenie śladu węglowego firmy opiera się na analizie emisji gazów cieplarnianych na trzech głównych poziomach (zwanych Zakresami, z ang. Scope), zgodnie z protokołem GHG (Greenhouse Gas Protocol). Jest to najbardziej znany (i wymieniany w europejskich standardach sprawozdawczości ESRS) standard do monitorowania wpływu działalności gospodarczej na zmianę klimatu i planowania działań redukcyjnych. Obejmuje on:
- Zakres 1: emisje bezpośrednie, które wynikają z działalności operacyjnej firmy, takie jak spalanie paliw w pojazdach firmowych lub wynikające ze spalania np. gazu ziemnego w celu ogrzewania budynków,
- Zakres 2: emisje pośrednie związane z zakupioną energią elektryczną, cieplną, parą lub chłodem,
- Zakres 3: emisje pośrednie, które wynikają z całego łańcucha dostaw, w tym produkcji zakupionych materiałów, transportu czy utylizacji odpadów.
Analiza tych trzech Zakresów daje pełen obraz wpływu działalności firmy na klimat. Pozwala dokładnie zidentyfikować obszary, które stanowią główne źródła emisji.
W praktycznym wyliczeniu śladu węglowego może pomóc Ci kalkulator śladu węglowego dla MŚP opracowany przez Erste Bank Polska i Fundację Climate&Strategy. Z jego pomocą w prosty i intuicyjny sposób obliczysz emisje CO2 i innych gazów cieplarnianych związanych z działalnością firmy w Zakresie 1 i 2.
Oszczędności operacyjne, zwiększona lojalność klientów, lepsze relacje z partnerami to tylko niektóre z korzyści, które wynikają z monitorowania śladu węglowego. W obliczu globalnych wyzwań związanych ze zmianą klimatu, odpowiedzialność biznesu jest dziś większa niż kiedykolwiek.